Knowledge of Nursing Journal
دانش پرستاری
Knowledge of Nursing
Medical Sciences
http://knjournal.ir
1
admin
-
2981-152X
10.61882/knjournal
en
jalali
1403
1
1
gregorian
2024
4
1
2
1
online
1
fulltext
en
پوزیتیویسم و تحول پارادایمی در پرستاری: یک مرور روایی-فلسفی
Positivism and Paradigm Transformation in Nursing: A Narrative–Philosophical Review
تخصصي
Special
پژوهشي
Research
<span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">زمینه و هدف:</span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> مباحث فلسفی در پرستاری، ماهیت دانش معتبر و کفایت آن را برای حوزههای بالین، آموزش و سیاستگذاری مورد واکاوی قرار دادهاند. پوزیتیویسم بهعنوان پارادایم غالب، از طریق تجربهگرایی و سنجشپذیری، مشروعیتی علمی به این رشته بخشید؛ با این حال، رویکرد تقلیلگرایانه آن، توانمندی پرستاری را در مواجهه با ابعاد رابطهای و تجربیِ مراقبت محدود کرد. این محدودیتها موجب شکلگیری نقدها و ظهور پارادایمهای جایگزین شد</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">مواد و روشها:</span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> این مطالعه به روش مرور روایی-فلسفی با جستوجو در پایگاههای داده</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"> PubMed</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Scopus</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Web of Science</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">CINAHL</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">ProQuest </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">و منابع تکمیلی (بازه زمانی </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">۱۹۸۵</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> تا </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">۲۰۲۵) </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">انجام شد. از میان </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">۴۱۲</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> پیشینه شناسایی شده، </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">۱۲</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> مطالعه که دارای غنای مفهومی مرتبط بودند، وارد پژوهش شدند. دادهها از طریق تحلیل تفسیری شامل غوطهوری در متن، نقد تطبیقی، کدگذاری درونمایهای و یکپارچهسازی در قالب یک چارچوب مفهومی، سنتز گردیدند</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">یافتهها:</span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> پوزیتیویسم هویت علمی پرستاری را شکل داد، اما همزمان شکافهای اپیستمولوژیک (معرفتشناختی) ایجاد کرد. ظهور رویکردهایی چون پسپوزیتیویسم، تفسیرگرایی، نظریه انتقادی، واقعگرایی و روشهای ترکیبی، چشمانداز معرفتشناختی این رشته را گسترش داده و موجب ترویج تکثرگرایی روششناختی شده است. دیدگاههای متقابل، از جمله نقد «پوزیتیویسم کیفی»، به غنای این مباحث افزوده است. با سنتز این یافتهها، مسیر پارادایمی تکاملی در پرستاری</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"> (ENPP) </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">تدوین شد که چهار مرحله را ترسیم میکند: سلطه پوزیتیویسم، شناسایی شکافها، ظهور جایگزینها و تثبیت تکثرگرایی</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">نتیجهگیری:</span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> دانش پرستاری بهطور فزایندهای با تکثرگرایی معرفتشناختی تعریف میشود؛ جایی که سؤالات پژوهش </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Arial",sans-serif">—</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> و نه وابستگیهای صلب پارادایمی </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Arial",sans-serif">—</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""> تعیینکننده انتخاب روششناختی هستند. چارچوب</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"> ENPP </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin"">نقش پارادایمها را در توسعه مداوم پرستاری شفاف کرده و ظرفیت این دیسیپلین را برای پاسخگویی به پیچیدگیهای مراقبت، ارتقای عدالت در سلامت و تعمیق درک مفاهیم سلامت و بیماری تقویت میکند</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><strong><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">Background and aim:</span></span></strong><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"> Philosophical debates in nursing have examined the nature of valid knowledge and its adequacy for practice, education, and policy. Positivism, as the dominant paradigm, has provided scientific legitimacy through empiricism and measurability, yet its reductionism has limited nursing’s ability to address relational and experiential dimensions of care, prompting critiques and the rise of alternative paradigms.</span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><strong><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">Materials and methods:</span></span></strong><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"> A philosophical narrative review was conducted by searching through PubMed, Scopus, Web of Science, CINAHL, ProQuest, and supplementary sources (1985–2025). Of the 412 records identified, 12 were included in this review. Data were synthesized through interpretive analysis involving immersion, comparative critique, thematic coding, and integration into a conceptual framework.</span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><strong><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">Results:</span></span></strong><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"> Positivism has shaped nursing’s scientific identity, but it has also generated epistemological gaps. Post‑positivism, interpretivism, critical theory, realism, and mixed methods have expanded the epistemological landscape, fostering methodological pluralism. Contrasting perspectives, such as critiques of “qualitative positivism,” have also enriched the debate. Synthesizing these insights, the<strong> </strong>Evolutionary Nursing Paradigm Pathway (ENPP) was developed, depicting four stages of positivist dominance, recognition of gaps, emergence of alternatives, and consolidation of pluralism.</span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><strong><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">Conclusion:</span></span></strong><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"> Nursing knowledge is increasingly defined by epistemological pluralism, where research questions—not paradigmatic allegiance—guide methodological choice. The ENPP framework clarifies the role of paradigms in nursing’s ongoing development and strengthens the discipline’s capacity to address care complexities, promote health equity, and deepen understanding of health and illness.</span></span></span></span></span></span><br>
پوزیتیویسم, معرفتشناسی پرستاری, تحول پارادایم, پسپوزیتیویسم, تکثرگرایی معرفتشناختی, واقعگرایی انتقادی.
Positivism, nursing epistemology, paradigm transformation, post positivism, epistemological pluralism, critical realism.
94
109
http://knjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-126-3&slc_lang=en&sid=1
Akbar
Javadi
اکبر
جوادی
javadiakbar40@yahoo.com
1003194753284600751
1003194753284600751
No
Department of Nursing, School of Nursing and Midwifery, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran
Mehrdad
Amiri
مهرداد
امیری
Amiri.m@lu.ac
1003194753284600752
1003194753284600752
Yes
Department of Philosophy and Islamic Theology, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran
Heshmatolah
Heydari
حشمت الله
حیدری
Heshmatolahh@yahoo.com
1003194753284600753
1003194753284600753
No
Social Determinants of Health Research Center, School of Nursing and Midwifery, Lorestan University of Medical Sciences, Khorramabad, Iran