|
پوزیتیویسم و تحول پارادایمی در پرستاری: یک مرور روایی-فلسفی
|
اکبر جوادی    ، مهرداد امیری* ، حشمت الله حیدری |
| ، Amiri.m@lu.ac |
|
|
چکیده: (11 مشاهده) |
زمینه و هدف: مباحث فلسفی در پرستاری، ماهیت دانش معتبر و کفایت آن را برای حوزههای بالین، آموزش و سیاستگذاری مورد واکاوی قرار دادهاند. پوزیتیویسم بهعنوان پارادایم غالب، از طریق تجربهگرایی و سنجشپذیری، مشروعیتی علمی به این رشته بخشید؛ با این حال، رویکرد تقلیلگرایانه آن، توانمندی پرستاری را در مواجهه با ابعاد رابطهای و تجربیِ مراقبت محدود کرد. این محدودیتها موجب شکلگیری نقدها و ظهور پارادایمهای جایگزین شد.
مواد و روشها: این مطالعه به روش مرور روایی-فلسفی با جستوجو در پایگاههای داده PubMed، Scopus، Web of Science، CINAHL، ProQuest و منابع تکمیلی (بازه زمانی ۱۹۸۵ تا ۲۰۲۵) انجام شد. از میان ۴۱۲ پیشینه شناسایی شده، ۱۲ مطالعه که دارای غنای مفهومی مرتبط بودند، وارد پژوهش شدند. دادهها از طریق تحلیل تفسیری شامل غوطهوری در متن، نقد تطبیقی، کدگذاری درونمایهای و یکپارچهسازی در قالب یک چارچوب مفهومی، سنتز گردیدند.
یافتهها: پوزیتیویسم هویت علمی پرستاری را شکل داد، اما همزمان شکافهای اپیستمولوژیک (معرفتشناختی) ایجاد کرد. ظهور رویکردهایی چون پسپوزیتیویسم، تفسیرگرایی، نظریه انتقادی، واقعگرایی و روشهای ترکیبی، چشمانداز معرفتشناختی این رشته را گسترش داده و موجب ترویج تکثرگرایی روششناختی شده است. دیدگاههای متقابل، از جمله نقد «پوزیتیویسم کیفی»، به غنای این مباحث افزوده است. با سنتز این یافتهها، مسیر پارادایمی تکاملی در پرستاری (ENPP) تدوین شد که چهار مرحله را ترسیم میکند: سلطه پوزیتیویسم، شناسایی شکافها، ظهور جایگزینها و تثبیت تکثرگرایی.
نتیجهگیری: دانش پرستاری بهطور فزایندهای با تکثرگرایی معرفتشناختی تعریف میشود؛ جایی که سؤالات پژوهش — و نه وابستگیهای صلب پارادایمی — تعیینکننده انتخاب روششناختی هستند. چارچوب ENPP نقش پارادایمها را در توسعه مداوم پرستاری شفاف کرده و ظرفیت این دیسیپلین را برای پاسخگویی به پیچیدگیهای مراقبت، ارتقای عدالت در سلامت و تعمیق درک مفاهیم سلامت و بیماری تقویت میکند.
|
|
| واژههای کلیدی: پوزیتیویسم، معرفتشناسی پرستاری، تحول پارادایم، پسپوزیتیویسم، تکثرگرایی معرفتشناختی، واقعگرایی انتقادی. |
|
|
متن کامل [PDF 439 kb]
(5 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/12/3 | پذیرش: 1403/1/13 | انتشار: 1403/1/13
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
